Zmiany klimatu i alergie: czy musimy się przygotować na nowe typy chorób?
Jak klimat zmienia choroby układu oddechowego?
Zmiany klimatu nie tylko przesuwają granice naturalnych stref, ale też wpływają na częstotliwość i nasilenie chorób związanych z powietrzem – głównie astmy, innych przewlekłych chorób oskrzeli i alergii.
-
Częstsze fale upałów, pożary lasów i susze zwiększają stężenie ozonu troposferycznego i pyłów w powietrzu, co nasila symptomy astmy i alergii, a także zwiększa liczby wizyt w przychodniach i szpitalach.
-
Infekcje dróg oddechowych mogą być bardziej masywne: ciepłe, wilgotne sezony sprzyjają zwłaszcza zespołom „grypopodobnym” i bakteryjnym infekcjom u osób z osłabionym układem odpornościowym.
Eksperci przewidują, że do 2050 r. około połowy populacji świata może cierpieć na astmę lub alergię, a część z tych przypadków bezpośrednio wynika z perturbacji klimatycznych i zanieczyszczenia środowiska.
Alergie „wzmacniane” przez ocieplenie
Globalne ocieplenie i rosnące stężenie CO₂ powodują, że:
-
rośliny kwitną wcześniej i dłużej, przez co sezon pyłkowy zaczyna się wcześniej (np. już w styczniu–lutym) i sięga bardziej w lipiec–wrzesień, a wśród alergików zauważa się wzrost liczby wizyt lekarskich i zużycia leków przeciwalergicznych.
-
Pyłek jest bardziej „agresywny”: podwyższone CO₂ nasila produkcję pyłku i jego patogenność, co prowadzi do silniejszych objawów (katar, kaszel, świąd, duszność, objawy podobne do astmy – tzw. „alergiczna astma”).
W Polsce alergolodzy widzą już, że sezon alergiczny staje się „dłuższy i gęstszy” – olsza, leszczyna, brzoza i trawy przekazują cały rok większe obciążenie alergenów, a pacjenci muszą dostosowywać się do dłuższego przyjmowania leków.
Nowe gatunki roślin alergizujących
Zmiany klimatyczne przesuwają strefy klimatyczne, a więc stopniowo zmienia się szata roślinna. W efekcie:
-
Nowe alergeny pojawiają się w regionach, gdzie wcześniej nie kwitły – np. amaranty, ambrozja, inne egzotyczne chwasty, które wcześniej widywano głównie w cieplejszych rejonach Europy lub USA, zaczynają się rozprzestrzeniać także w Polsce.
-
Eksperci zwracają uwagę, że sezon pylenia chwastów i ambrozji może się wydłużać i nasilać w zależności od wzrostu temperatury i wilgotności, a to oznacza nowe „wzorce alergiczne” – ta same astma i alergia, ale spowodowane przez inne gatunki roślin, niż wcześniej.
Czy musimy się przygotować na „nowe typy chorób”?
Światowa Organizacja Zdrowia i alergo‑immunolodzy upraszczają to tak: nie chodzi o to, że pojawią się nowe, kompletnie nieznane choroby, ale także istniejące choroby (astma, alergie, infekcje oddechowe, problemy kardiologiczne związane z zanieczyszczeniem powietrza) stają się częstsze, cięższe i bardziej kosztowne dla systemów ochrony zdrowia.
-
Dobrą wiadomością jest możliwość profilaktyki: monitorowanie jakości powietrza, kalendaria pylenia, profilaktyczna farmakoterapia (lek od zarazka astmy, proszki, antyhistaminiki, immunoterapia), ograniczanie ekspozycji uczuleniom w okresach wzmożonego pylenia.
-
Zła wiadomość – bez zmian w klimacie, zanieczyszczeniu i stylu życia ryzyko, że kolejne pokolenia będą coraz częściej żyć z astmą, alergiami i przewlekłym uszkodzeniem układu oddechowego, wzrasta.
Zmiany klimatu nie tworzą nowych chorób z niczego, ale rosnące temperatury i zanieczyszczenie powietrza nasilają astmę, alergie i infekcje dróg oddechowych, a także wprowadzają do naszych „sezonowych kalendarzy” nowe gatunki roślin alergizujących – co oznacza, że musimy się przygotować na trwającą dłużej i mocniej uderzającą falę chorób alergicznych.
Źródła:
-
Alealergia – „Globalne ocieplenie a alergie”: https://alealergia.pl/globalne-ocieplenie-a-alergie-co-musisz-wiedziec-w-2025-roku
-
Prestige Clinic – „Zmiany klimatu a zdrowie publiczne 2026”: https://prestigeclinic.pl/2026/02/24/zmiany-klimatu-a-zdrowie-publiczne-2026-skala-wyzwan-rosnie/
-
Naukaoklimacie – „Alergie na pyłki roślin a zmiana klimatu”: https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/alergie-na-pylki-coraz-bardziej-dokuczaja-polakom-co-ma-do-tego-zmiana-klimatu
-
Zdrowie – „Tsunami chorób alergicznych”: https://zdrowie.natemat.pl/494198,choroby-alergiczne-sa-coraz-czestsze-to-efekt-zanieczyszczenia-srodowiska
-
Krzysztofowicz / OBAS – „Pylenie w Polsce w 2026 r.”: https://stronymonki.pl/blog/2026/03/02/pylenie-w-polsce-w-2026-roku-przewodnik-dla-alergikow/